W praktyce kadrowej pojęcia „praca w warunkach szkodliwych” oraz „praca w szczególnych warunkach” bywają używane zamiennie, co jest źródłem nieporozumień (zwłaszcza przy wnioskach o zaświadczenia i przy sporach z ZUS). Tymczasem są to kategorie odrębne funkcjonalnie i normatywnie: pierwsza należy zasadniczo do reżimu BHP (prawo pracy), druga – do reżimu świadczeń emerytalnych (prawo ubezpieczeń społecznych).  „Warunki szkodliwe” – kategoria BHP (ryzyko zawodowe i profilaktyka) W języku prawa pracy (BHP) mówimy o czynnikach szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy (np. chemicznych, pyłowych, fizycznych, biologicznych), których oddziaływanie może prowadzić do schorzeń. Ten sposób rozumienia jest utrwalony w praktyce nadzoru nad warunkami […]

Początek 2026 r. przynosi zmiany w zakresie stażu pracy. Zmiany w zakresie wliczania do okresu zatrudnienia m.in. okresów wykonywania umów cywilnoprawnych i prowadzenia działalności gospodarczej wprowadza ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1423).  Przepisy merytorycznie dodają do Kodeksu pracy m.in. art. 302¹–302², a w praktyce kluczowe jest także wprowadzenie mechanizmu elektronicznych zaświadczeń ZUS (zmiana ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Co wlicza się do stażu pracy po zmianach (w dużym skrócie)? Do okresu zatrudnienia – dla celów uprawnień pracowniczych – dolicza się (po spełnieniu przesłanek i ich […]

Kwestia tego, od którego momentu liczyć czas pracy pracownika, wraca w praktyce bardzo często – zwłaszcza tam, gdzie pojawia się dress code, konieczność przebrania się w odzież roboczą, pobrania narzędzi, zalogowania do systemów czy udziału w odprawach. Z jednej strony pracodawcy oczekują, że pracownik „o godzinie X” jest już gotowy do świadczenia pracy, z drugiej – pracownicy coraz częściej domagają się zaliczenia różnego rodzaju czynności przygotowawczych do czasu pracy (nierzadko jako godziny nadliczbowe).  Poniżej podsumowuję ramy prawne, najważniejsze tezy orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz komentarza K. Stefańskiego, a następnie – pokazuję na konkretnych przykładach, jakie czynności przygotowawcze pracowników biura i produkcji […]

Dlaczego nie da się opisać wszystkiego „od A do Z” Zakres obowiązków nie powinien być próbą wyliczenia każdej czynności, którą pracownik kiedykolwiek wykona. Biznes i procesy zmieniają się zbyt szybko, by taki dokument zachował aktualność. Celem jest uchwycenie istoty stanowiska i stworzenie ram, w których można bezpiecznie doprecyzowywać zadania w toku współpracy. Rola umowy o pracę i granice poleceń Punktem odniesienia pozostaje umowa o pracę, w której rodzaj pracy stanowi element konieczny. Najczęściej wskazuje się stanowisko, funkcję, zawód lub krótki opis charakteru pracy. To właśnie rodzaj pracy wyznacza granice poleceń służbowych – zgodnie z art. 100 k.p. pracownik ma obowiązek […]

Podróże służbowe to codzienność w wielu branżach. Często pojawia się jednak pytanie: które elementy delegacji zaliczają się do czasu pracy, a które nie? Od tego zależy nie tylko wynagrodzenie, ale też prawidłowe zapewnienie odpoczynku oraz rozliczanie nadgodzin. Kiedy powstają nadgodziny? Nadgodziny powstają wtedy, gdy pracownik faktycznie przekracza ustawowe normy: Jeżeli przejazd lub pobyt w delegacji zalicza się do czasu pracy, uwzględnia się go przy ustalaniu nadgodzin. Samo przebywanie w podróży, bez wykonywania obowiązków, nie jest jednak czasem pracy i nie rodzi prawa do dodatków. Może jednak skracać odpoczynek pracownika. Czas pracy w delegacji – co się wlicza? Do czasu pracy […]

Płaca minimalna to jedno z kluczowych narzędzi polityki społecznej i gospodarczej państwa. Jej wysokość bezpośrednio wpływa na sytuację milionów pracowników oraz kształtuje rynek pracy i koszty funkcjonowania przedsiębiorstw. Od 1 stycznia 2026 r. w Polsce ponownie wzrośnie najniższe wynagrodzenie, co już teraz budzi liczne dyskusje – zarówno wśród zatrudnionych, jak i pracodawców. 15 września 2025 r. w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Rady Ministrów określające wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę i stawki godzinowej w 2026 roku. Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wyniesie 4 806 zł brutto miesięcznie, a minimalna stawka godzinowa – 31,40 zł brutto. W porównaniu […]

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) zapowiedziało uruchomienie pilotażowego programu skróconego tygodnia pracy. To inicjatywa, która może oznaczać istotną zmianę w polskim systemie pracy. Jakie są najważniejsze założeniom programu, jego potencjalne skutki prawne i organizacyjne oraz jak mogą się na niego przygotować pracodawcy? Na czym polega pilotaż? Zgodnie z zapowiedziami ministerstwa, pilotaż skróconego tygodnia pracy ma ruszyć jeszcze w 2025 roku i objąć wybrane firmy oraz instytucje publiczne. Główna idea to sprawdzenie, jak funkcjonuje czterodniowy tydzień pracy bez obniżania wynagrodzenia pracowników. W grę wchodzą różne modele, m.in. redukcja do 32 godzin tygodniowo, bez konieczności „odrabiania” piątego dnia w postaci […]

Sztuczna inteligencja (AI) zyskuje coraz większe znaczenie w zarządzaniu zasobami ludzkimi (HR) oraz w obszarze prawa pracy. Nowoczesne technologie umożliwiają automatyzację rekrutacji, analizę wydajności pracowników, zarządzanie ich ścieżką kariery i przewidywanie rotacji kadry. Pomimo licznych korzyści, wdrożenie AI w obszarze HR wiąże się również z istotnymi zagrożeniami, w tym ryzykiem naruszenia Kodeksu pracy oraz regulacji dotyczących ochrony danych osobowych (RODO). Dodatkowo, w kontekście unijnego AI Act (rozporządzenie parlamentu europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) […]

Do podstawowych obowiązków pracodawcy wynikających z kodeksu pracy należy między innymi zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenie systematycznych szkoleń pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 94 pkt 4 kodeksu pracy). Obowiązek pracodawcy został nie tylko podniesiony do rangi zasady prawa pracy (art. 15 k.p.), ale stanowi także treść art. 66 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym pracownik ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pełną odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa na terenie zakładu pracy ponosi pracodawca, jednak w przeważającej części przypadków nie ma on wystarczającej wiedzy do tego, aby pełnić samodzielnie funkcję służby BHP, powierzając […]

Życie jest pełne niespodzianek i nie zawsze możemy kontrolować to, co się dzieje wokół nas. Czasami, z dnia na dzień, możemy znaleźć się w sytuacji, która wymaga od nas odstąpienia od naszych codziennych obowiązków zawodowych. To, co nazywamy „siłą wyższą”, może być różne – od nagłej choroby po katastrofę naturalną lub inny nieprzewidywalny zdarzenie. W takich chwilach, prawo pracy pozwala na zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej. Co zatem kryje się pod pojęciem zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej, która została dodana do kodeksu pracy nowelizacją z kwietnia tego roku ? Nowa instytucja zgodnie z art. 148[1] k.p […]